W czasie drugiej wojny światowej Lidia Platajs, moja ciotka, ewangeliczka z Warszawy, ukrywała żydowskiego chłopca, chroniąc go skutecznie przed Zagładą. W grudniu miałem zaszczyt odebrać przyznany jej pośmiertnie medal Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. W marcu 1943 roku cała rodzina Romana Hellera, żydowskiego adwokata z Krakowa i jego ośmioletniego synka Szymona zginęła podczas likwidacji krakowskiego getta. Roman i Szymon trafili do Warszawy, gdzie mieli znaleźć kryjówkę u dalszej rodziny. Sąsiadem tej rodziny był mój ojciec Jakub Platajs. Kiedy kryjówka przestała być bezpieczna, przenieśli się pod Warszawę, do domu, w którym moja babka, Henrietta Platajs, wraz z dwiema niezamężnymi córkami, Edytą i Lidią wynajmowała mieszkanie. Tam przybysze ukrywali się przez cztery miesiące. Kiedy jednak przestało być bezpiecznie, Roman Heller[...]
Zwiastun EwangelickiZwiastun EwangelickiHistoria
– 125 lat Domu Narodowego w Cieszynie Fundamentem tego miejsca była zawsze wizja jedności – te słowa padły podczas styczniowego jubileuszu 125-lecia istnienia cieszyńskiego Domu Narodowego. Do jego powstania walnie przyczynili się ewangelicy. Instytucja miała głębokie korzenie zarówno w ewangelickiej odpowiedzialności za miejsce, w którym postawił człowieka Bóg, jak i w szeroko rozumianym ruchu narodowym. Była odpowiedzią na konkretne potrzeby – krzewienia polskiej oświaty i kultury oraz budowania wspólnoty. Zdjęcie z 1866 roku przedstawiające fragment zabudowy cieszyńskiego rynku, Dom Narodowy to budynek drugi z prawej, który został przebudowany Pomysł budowy Domu Polskiego zrodził się w czasie, gdy na Śląsku Cieszyńskim powstawały polskie organizacje narodowe. Z taką propozycją wystąpił w 1882 roku na zebraniu Czytelni Ludowej ks.[...]
– w 400. rocznicę śmierci Anny Wazówny (1568–1625) Królewna Anna Wazówna to postać fascynująca, którą współczesny szwedzki popularyzator historii Herman Lindqvist nazwał „najbardziej wykształconą i najinteligentniejszą kobietą w Polsce”. Jej życie chyba najlepiej można opisać za pomocą paradoksów: niezamężna, ale nie zakonnica ani wdowa; luteranka, niosąca pomoc protestantom i siostra rzymskokatolickiego, kontrreformacyjnego króla Zygmunta III Wazy. Uważano ją za niewiastę o „sercu i rozumie męskim”. Jako pierwsza w Polsce kobieta pisała szyfrem i pełniła urząd starosty. Uprawiała politykę, choć „z drugiego rzędu” i była osobą niezależną finansowo od mężczyzn. Zmagała się z nieuleczalną chorobą i zarazem pomagała innym w zachowaniu zdrowia. W kręgu polityki Anna, jako córka Katarzyny Jagiellonki, siostry króla[...]
– w 115. rocznicę śmierci Adam Sikory, twórcy cieszyńskiego parku Biografia samotnego mężczyzny, ekonomisty, wybitnego działacza społecznego, zdumiewa nawet po ponad stu latach. Mieszkańcom Cieszyna nazwisko Adama Sikory (1846–1910)kojarzy się przede wszystkim z Parkiem Sikory. Z jego inicjatywy i za jego pieniądze powstała przestrzeń, która służy ludziom do dzisiaj. Korzystają z niej mieszkańcy obu części miasta, podzielonego między dwa państwa polityczną decyzją. Adam Sikora W parku spotykają się rodziny na spacerach, dzieci jeżdżą po alejkach rowerkami, na boisku można pograć w piłkę. Wielu odwiedza też restaurację, która funkcjonuje na obrzeżach. W stulecie jego istnienia zrewitalizowano zieleń i położono nowe chodniki, a dwa lata później oddano do użytku pieszy most łączący oba brzegi Olzy, co znacznie ułatwiło[...]
– o życiu i walce o przetrwanie naszej babci Marii Obóz w Świętochłowicach-Zgodzie, prowadzony tuż po II wojnie światowej przez polski Urząd Bezpieczeństwa i radzieckie NKWD, jest przestrzennym symbolem nieokreślonego cierpienia, które nie ma granic ani narodowości, a także symbolem bezsilności ludzi wobec wielkiej polityki i historii. Dla naszej babci Marii był traumatycznym przeżyciem. To, co stało się z nią, co zrobiono z innymi matkami, ojcami, braćmi i siostrami – nie może odejść w niepamięć. Maria Kionka, 1945 Maria przeszła wiele i udźwignęła wiele. Była silną kobietą. Omijała temat pobytu w obozie jak umiała. Może było to dla niej zbyt bolesne, a może się bała, że zaszkodzi rodzinie, bo przy zwolnieniu musiała podpisać dokumenty o zachowaniu tajemnicy pod groźbą więzienia dla całej rodziny. Czy po prostu wstydziła[...]
– w 80. rocznicę Tragedii Górnośląskiej oraz śmierci ks. Richarda E. Wagnera Trzeciego sierpnia minęło 80. lat od śmierci ks. Ryszarda Ernsta Wagnera, ostatniego przedwojennego proboszcza parafii ewangelickiej w Bielsku (Bielsku-Białej). Zmarły w 1945 roku, był jedną z około 2 000 udokumentowanych ofiar obozu pracy przymusowej na Górnym Śląsku w Świętochłowicach-Zgodzie, zorganizowanego przez ówczesne polskie władze komunistyczne. Ks. Richard E. Wagner był ofiarą zbrodni, którą dziś nazywamy Tragedią Górnośląską. Pod tym terminem kryją się represje, których ofiarami, po wkroczeniu na ten obszar Armii Czerwonej w 1945 roku, padli mieszkańcy Górnego Śląska podejrzani o sympatie nazistowskie i niechęć do nowej, komunistycznej władzy. Zbrodnie miały charakter narodowościowy i obejmowały mordy na cywilach, zabójstwa, gwałty, rabunki,[...]
– Jan Kochanowski i język polski w dawnych śpiewnikach Dzięki Reformacji XVI wieku Rzeczpospolita stała się ważnym europejskim ośrodkiem rozwoju nowoczesnych idei społecznych i politycznych. Słynęła z niespotykanej w ówczesnej Europie tolerancji religijnej i pokojowego współistnienia wielu wspólnot religijnych: chrześcijańskiej – katolickiej, prawosławnej, ewangelickiej, ariańskiej, mojżeszowej i muzułmańskiej. Rzeczpospolita dała początek wspólnocie braci polskich, prekursorów wielu światowych prądów umysłowych. Ich Katechizm rakowski (Raków 1605) inspirował twórców konstytucji USA w kwestiach neutralności światopoglądowej państwa oraz rozdziału państwa od Kościoła. Reformacja doprowadziła też do powstania pierwszego w świecie krajowego Kościoła ewangelickiego w Prusach Książęcych (1525), będących lennem[...]
– w 95. rocznicę śmierci Ewy von Tiele-Winckler (1866-1930) Imię Matki Ewy wciąż budzi wzruszenie, wdzięczność i szacunek, nie tylko w Miechowicach, gdzie żyła i otworzyła prężnie działające zakłady opiekuńczo-wychowawcze Friedenshort – Ostoja Pokoju. Także w wielu miejscach, gdzie pamięć o niej jest nadal żywa. Nazwała siebie Ancilla Domini – służebnica Pańska, koncentrując cały swój wysiłek twórczy, trud i dzieło miłosierdzia na jednym celu – służbie Bogu przez służbę bliźnim. W czerwcu mija 95. rocznica jej śmierci. Diakonise z Friedenshort przy grobie Ancilla Domini Choć Ewa von Tiele-Winckler urodziła się w rodzinie bogatych przemysłowców i arystokratów, wychowała się w pałacu i nie brakowało jej niczego, to jednak od najmłodszych lat los ubogich, chorych, osieroconych dzieci czy ludzi samotnych, głęboko[...]
Jan Bugenhagen 24.06.1485-20.04.1558 Reformator urodził się 540 lat temu w Wolinie. Po studiach w Greifswaldzie został rektorem szkoły miejskiej, a po święceniach kapłańskich w 1509 r., rektorem kolegium przy kościele w Trzebiatowie. Około roku 1520 zapoznał się z pismami Marcina Lutra. W 1521 r. przeniósł się do Wittenbergi, gdzie zyskał przydomek Pomeranus. Uzyskał tytuł doktora teologii w 1533 r., a później, jako proboszcz miejski, stał się jednym z profesorów teologii. W 1522 r. ożenił się z Walpurgą, z którą miał czworo dzieci. Poświęcił się pracy nad reformą życia i organizacji Kościoła, która obejmowała nabożeństwo, działania diakonijne i funkcjonowanie szkół, oraz duszpasterstwu – był m.in. spowiednikiem M. Lutra. W 1525 r. jego pismo dotyczące Komunii Świętej otworzyło spór w sprawie rozumienia obecności ciała i krwi[...]
ks. Jerzy Heczko 14.05.1825-11.05.1907 200 lat temu urodził się pisarz religijny i twórca śpiewnika kościelnego. Urodził się w Łyżbicach na Śląska Cieszyńskim w chłopskiej rodzinie. W latach 1839-1843 uczęszczał do gimnazjum w Cieszynie, a także w Kieżmarku i Lewoczy. Był absolwentem seminarium nauczycielskiego w Modrej koło Bratysławy. Po jej ukończeniu był przez kilka miesięcy nauczycielem na Morawach, a potem wrócił do Cieszyna. Wyjechał na studia teologiczne do Wiednia. W latach 1848-1849 brał udział w zamieszkach Wiosny Ludów na ulicach Wiednia. Po egzaminach wyjechał na studia uzupełniające do Szwajcarii. Po powrocie został katechetą w żeńskiej szkole ewangelickiej w Bielsku. W 1852 r. przeniósł się do Stadła (pow. nowosądecki), gdzie został księdzem. Następnie od 1855 r. pełnił służbę w Nowym[...]
