miniatura

Krystyna Roy18.08.1860-27.12.1936Na Słowacji 85 lat temu zmarła znana pisarka, diakonisa, działaczka ruchu abstynenckiego. Urodziła się w Starej Turze, gdzie spędziła większość swojego życia. Jej ojciec, Juliusz Roy, był przez 37 lat proboszczem miejscowej parafii. Początkowo uczyła się w domu, w wieku 12 lat wyjechała do Bratysławy, gdzie w szkole wydziałowej nauczyła się języka niemieckiego. Po śmierci ojca w 1884 r. postanowiła nieść pomoc biednym i potrzebującym opieki. Wspólnie z siostrą nawiązały kontakt z ruchem przebudzeniowym i rozpoczęły pracę z dziećmi. Razem napisały 200 pieśni i ok. 130 przetłumaczyły, aby stworzyć rodzimy śpiewnik i korzystać ze słowackiej twórczości, m.in. w pracy z dziećmi. W 1904 r. otworzyły sierociniec Chalúpka, a w 1911 r. doprowadziły do wybudowania szpitala. Siostry założyły także[...]

miniatura

– rocznicowe wspomnienie ks. Jerzego Kahané Godną przypomnienia postacią jest ks. Jerzy Kahané (1901-1941). W roku bieżącym minęła 120. rocznica urodzin duchownego i 80 lat od jego przedwczesnego, męczeńskiego zgonu. Ten działacz na rzecz polskości i zaangażowany duszpasterz, w ekumenicznym myśleniu wyprzedał swój czas.Urodził się 27 maja 1901 roku w Warszawie, w ewangelickiej rodzinie Józefa Kahané (według form językowych stosowanych przed wojną Józefa Kahanego), urzędnika prywatnego i Stefanii z domu Rozenbaum. Miał brata bliźniaka Aleksandra Kahané, dobrze zapowiadającego się ekonomistę, urzędnika Ministerstwa Przemysłu i Handlu oraz dwie starsze siostry, których imion obecnie nie znamy. Ukończył parafialne gimnazjum im. Mikołaja Reja. Podczas wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku, jak wielu innych uczniów i absolwentów tej[...]

miniatura

Artur Oppman14.08.1867-4.11.1931Polski poeta okresu Młodej Polski, publikował pod pseudonimem Or-Ot, zmarł 90 lat temu. Urodził się w Warszawie. Pochodził z niemieckiej rodziny mieszczańskiej, która w 1708 r. przybyła do Polski z Turyngii. Uczęszczał początkowo do II Gimnazjum w Warszawie, jednak zrażony silną rusyfikacją szkoły, przeniósł się do Szkoły Handlowej im. Leopolda Kronenberga w Warszawie. Tam podjął swoje pierwsze próby poetyckie. Jego młodzieńcze utwory były drukowane w „Kurierze Warszawskim”, „Wędrowcu” i „Kurierze Codziennym”. W latach 1883-1885 publikował również w „Tygodniku Ilustrowanym”, „Kłosach” i „Świcie”. Brał udział w życiu narodowym warszawskiej młodzieży – jego patriotyczne wiersze krążyły w odpisach. W latach 1890-1892 studiował filologię polską[...]

miniatura

ks. Jerzy Badura4.04.1845-2.09.1911110 lat temu zmarł działacz narodowy na Śląsku, duchowny i pisarz religijny. Urodził się w Drogomyślu na Śląsku Cieszyńskim. Uczył się w ewangelickim gimnazjum w Cieszynie. Jako 17-latek założył polski związek Wzajemność, aby móc uczyć się dziejów i literatury polskiej. Studiował w Wiedniu na Wydziale Teologicznym i Filozoficznym, gdzie założył stowarzyszenie akademickie Ognisko dla Polaków. W 1868 r. zdał egzamin teologiczny i na dalsze studia udał się do Lipska. Władza uważała go za narodowca, więc nie dostał pracy na Śląsku Cieszyńskim. Został wikariuszem w alpejskiej dolinie w Karyntii. W 1870 r. władze odrzuciły jego podanie o zatrudnienie w Drogomyślu; objął stanowisko księdza i katechety w Krakowie. Przegrał wybory na stanowisko I proboszcza w Cieszynie po odejściu ks. Leopolda Otto.[...]

miniatura

– czyli o mazurskich kazaniach z Mrągowa Na Mazurach, na obszarze historycznego pruskiego terytorium plemiennego Galindii, leży piękne miasteczko Mrągowo – po mazursku Ządzbork, po niemiecku Senseburg. Zostało założone na początku XV wieku. Przywilej lokacyjny otrzymało około roku 1407. Od 1946 roku nosi imię znakomitego uczonego i duchownego ewangelickiego ks. Krzysztofa Celestyna Mrągowiusza (1764-1855). W mieście tym od 1528 roku istnieje parafia ewangelicka, która jeszcze na początku XX wieku liczyła 8200 dusz, w tym około 5000 Mazurów.Obecnie powiatowe Mrągowo liczy 22000 mieszkańców, a parafia ewangelicka ponad 300 dusz. Miasto jest znane głównie z organizowanego od 1982 r. nad jeziorem Czos dorocznego Pikniku Country. Natomiast wśród ewangelików kojarzone jest z miejscem spotkań w ramach Tygodnia Ewangelizacyjnego. Do Mrągowa mam do[...]

miniatura

Cecylia Gerwin1.08.1906-26.10.1943W Odessie 115 lat temu urodziła się Cecylia Gerwin. Jej ojciec Fryderyk Artur Gerwin był urzędnikiem biurowym. W obawie przed zawieruchą wojenną i rewolucyjną rodzina w 1917 r. wyjechała do Łomży. Cecylia miała pięcioro rodzeństwa: Elwirę (ur. 1904) – germanistkę i muzyczkę, Artura (ur. 1909) – księdza, Emilię (ur. 1915) – ekonomistkę, Ryszarda (ur. 1919) – lekarza i Henryka (ur. 1921) – ekonomistę. Jej matka, Marta Gerwin z Kolbergów, studiowała dzieła teologiczne i filozoficzne. Była bardzo pobożna. Dbała o rozwój intelektualny swoich dzieci i wnuków. Cecylia Gerwin po maturze w 1926 r. studiowała na Wydziale Teologii Ewangelickiej na Uniwersytecie Warszawskim. Ukończyła go jako pierwsza w Polsce kobieta. W 1934 r. uzyskała tytuł kandydata teologii (odpowiednik doktoratu). Pracowała jako[...]

miniatura

– tożsamość cisownickich ewangelików  Patent tolerancyjny cesarza Józefa II z dnia 13 października 1781 roku zezwolił mniejszościom wyznaniowym, w tym ewangelikom, na budowę kościołów – domów modlitwy, jak i zakładanie szkół. Wykorzystali tę cesarską „łaskę” ewangelicy z Cisownicy i założyli pierwszą prywatną szkołę wyznaniową.Według przepisów patentu tolerancyjnego społeczność ewangelicka Cisownicy spełniała warunki do budowy własnego kościoła i utworzenia samodzielnego zboru. Dlaczego do tego nie doszło, dziś już nie wiadomo. Szkoła Szkoła mieściła się w prywatnym pomieszczeniu. Pierwszym nauczycielem był Jan Pellar z Cisownicy. W roku 1835 z inicjatywy ks. Karola Kotschego, ustrońskiego proboszcza wybudowano pierwszy samodzielny budynek szkolny, który w 1850 r. przyozdobiono wieżyczką, a na niej umieszczono dwa[...]

miniatura

ks. Edmund Bursche17.07.1881-26.07.1940W Zgierzu 140 lat temu urodził się luterański teolog i historyk. Był synem ks. Ernsta Wilhelma Burschego i jego drugiej żony Marii Matyldy Harmel. Jego przyrodnim bratem był bp Juliusz Bursche. Studiował w latach 1900-1906 na wydziale teologii ewangelickiej na uniwersytecie w Dorpacie (dziś Tartu w Estonii). Był członkiem Konwentu Polonia. Został ordynowany 10 lutego 1907 r. i pełnił służbę kolejno w Pabianicach, Warszawie, Łowiczu i Kutnie. W 1915 r. został wysiedlony w głąb Rosji. Do Łowicza wrócił w 1918 r. Za sprzeciw wobec tworzenia odrębnych szkół dla dzieci ewangelickich został skazany w październiku 1918 r., jednak zaborcy nie zdążyli wykonać wyroku. W latach 1919–1920 władze kościelne wysłały go na studia teologiczne do Bazylei. W 1922 r. został pierwszym dziekanem Wydziale Teologii[...]

miniatura

  Reformacja objęła ziemię oleską w bardzo niewielkim stopniu, a wyznanie rzymskokatolickie pozostało głównym wyznaniem. Na podstawie protokołu wizytacyjnego z 1720 r. można stwierdzić, że w Oleśnie żyło wówczas 28 ewangelików.Po przyłączeniu w 1742 r. Śląska do Prus ta liczba wzrosła ze względu na napływ ludności niemieckiej. Prawdopodobnie już w tym samym roku powstał ewangelicki zbór w Oleśnie, którego członkowie należeli do parafii w Kluczborku. Luteran przybywało, pojawiła się więc potrzeba budowy szkoły. Udało się zrealizować to przedsięwzięcie w 1793 lub 1794 r. i wówczas zapisało się na naukę 30 uczniów. Z czasem dołączyły do nich dzieci z rodzin katolickich i żydowskich. Pierwszy kościół ewangelicki na ziemi oleskiej poświęcono 3 listopada 1787 r. Wybudowano go w Biskupicach, dzięki właścicielowi tej wioski[...]

miniatura

Jan Sztwiertnia1.06.1911-29.08.1940W Ustroniu 110 lat temu urodził się kompozytor, który pozostawił po sobie 619 stron rękopisów. Wśród nich m.in. poemat symfoniczny Śpiący rycerze w Czantorii, Tańce śląskie na orkiestrę symfoniczną oraz zbiory pieśni np. Pieśni ludowe śląskie. Miał fenomenalną pamięć muzyczną i wiele utworów napisał ze słuchu. Po ukończenie szkoły powszechnej w Ustroniu, dzięki odkryciu jego wyjątkowego talentu muzycznego przez nauczyciela oraz pomocy ustrońskiego proboszcza ks. Pawła Nikodema, został w 1925 r. skierowany do Seminarium Nauczycielskiego w Bobrku pod Cieszynem. Muzyczne umiejętności rozwinął pod okiem prof. Karola Hławiczki i Alfreda Nohela. Nauczył się grać na skrzypcach, wiolonczeli, fortepianie i organach. Po ukończeniu seminarium w 1930 r. rozpoczął pracę w szkołach w Wiśle. Przez rok[...]