Nabożeństwo jest doświadczeniem zarówno wspólnoty lokalnej, jak i Kościoła powszechnego. Jego schemat jest uniwersalny, ale może też nosić ślady historii lokalnej. Dialog o nabożeństwie, tak jak o innych elementach życia Kościoła, wymaga otwartości w naszych doświadczeniach, przywiązaniach i przyzwyczajeniach, ale też otwartości na krytyczną refleksję teologiczną. Motto: „Nabożeństwo jest zgromadzeniem ludzi jako wspólnoty jednego ciała”.z refleksji WKEE Motto tego tekstu zaczerpnięte zostało z refleksji Wspólnoty Kościołów Ewangelickich w Europie (WKEE) poświęconej pandemii. To właśnie to doświadczenie w ostatnich latach pokazało nam najwięcej o naszym podejściu do nabożeństwa, niekoniecznie na poziomie jego teologii, ale naszego odczuwania wspólnoty, czy też naszej tożsamości kształtowanej przez wiele bardzo różnych, w[...]
Zwiastun EwangelickiZwiastun EwangelickiRok nabożeństwa
– czyli o miejscu nabożeństwa w teologii i praktyce Reformacji W Roku nabożeństwa ewangelickiego warto przypomnieć, co na jego temat pisał Wittenberski Reformator. W refleksji tej jest nabożeństwo kluczowym elementem chrześcijańskiej praktyki codziennego życia. Motto: „W tym właśnie celu zostały ustanowione i urządzone pewne miejsca, czas, osoby i cały zewnętrzny porządek nabożeństwa, by się to mogło dziać również publicznie”.Marcin Luter, Duży katechizm. Punkt wyjścia tego tekstu zaczerpnięty został z objaśnienia III przykazania w Dużym katechizmie. Cały fragment, z którego pochodzi, brzmi następująco: „Pamiętaj więc, że moc i znaczenie tego przykazania nie polegają na odpoczywaniu, lecz na uświęcaniu, chodzi zatem w tym dniu o szczególną świętą zaprawę. Albowiem innych czynności i zajęć nie można nazwać świętymi,[...]
– czyli o biblijnych inspiracjach nabożeństwa Rozdział drugi księgi Dziejów Apostolskich przekazuje nam relację o założeniu Kościoła w Dniu Zielonych Świąt na skutek zesłania Ducha Świętego i następującego po nim kazania Piotra do tłumów zgromadzonych w Jerozolimie. Co ciekawe, autor księgi uzupełnił tę fundamentalną dla życia Kościoła relację o opis, którym redaktorzy naszych tłumaczeń opatrzyli nagłówkiem: Życie religijne zboru chrześcijańskiego – w Biblii warszawskiej albo Codzienne życie wierzących – jak chce Biblia ekumeniczna. „Codziennie trwali jednomyślnie w świątyni, łamali chleb po domach”. Dz 2,46; BE W całości brzmi on, według przekładu ekumenicznego, następująco: „Bojaźń ogarniała każdego, ponieważ apostołowie czynili wiele znaków i cudów. Wszyscy, którzy uwierzyli, przebywali razem i wszystko[...]
W mijającym roku przypadły 150. rocznica urodzin i 60. rocznica śmierci jednej z istotniejszych postaci teologii ewangelickiej XX wieku – Alberta Schweitzera. Doczekały się one upamiętnienia – do rąk polskich czytelników trafiło kluczowe dzieło teologiczne Alzatczyka Poszukiwania historycznego Jezusa. Tłumacz i wydawca poszedł tutaj za bardziej komunikatywną anglosaską tradycją wydawania tej ważnej książki. Czytelnikom zaznajomionym z jej niemieckim oryginałem będzie ona znana jako Historia badań nad życiem Jezusa. Znany, nieznany Schweitzer w Polsce kojarzony jest głównie jako lekarz z Lambarene, który za swoją działalność w Afryce został laureatem Nagrody Nobla. Znany jest także jako wirtuozerski interpretator organowych dzieł Jana Sebastiana Bacha, któremu poświęcił opracowanie monograficzne, również przetłumaczone na język polski. Z[...]
Jak rozumiemy wiarę? Po pierwsze, można ją rozumieć jako treść, w którą wierzymy. Po drugie – jako zaufanie, które definiuje nasz akt wiary. Takie ujęcie zapobiega zniekształcaniu tego pojęcia. Po pierwsze, zapobiega traktowaniu jej jako „gorszej wiedzy”: jeśli nie mam na coś dowodów, to pozostaje mi tylko wierzyć, że to jest prawdą. Po drugie, sprowadzaniu wiary do aktu własnej decyzji, aktu woli: wierzę, bo chcę wierzyć. Wreszcie, po trzecie, chroni przed traktowaniem wiary jako uczucia, stanu emocjonalnego, który musimy w sobie wzbudzić, by uważać się za chrześcijan. Owszem, wiara ma związek z wiedzą, wierzymy bowiem w pewną treść. Nie jest to jednak wiedza z porządku naukowego oglądu świata, który opiera się na dowodach i ich falsyfikacji, ale z obszaru doświadczenia, zaufania, relacji. Jeśli pozostaję w związku, potrzebna jest mi[...]
Rok 2025 został w naszym Kościele ogłoszony Rokiem wyznania wiary. Zanim jednak przyjrzymy się roli wyznań wiary w Kościele, warto sięgnąć po biblijne inspiracje, które mówią nam coś o wierze i jej wyznawaniu. Szema, Pascha i wyznanie grzesznika Szukając inspiracji dla naszego chrześcijańskiego wyznawania na kartach pierwszego – czy jak zwykli to ujmować chrześcijanie – Starego Testamentu, można sięgnąć do trzech wątków. Pierwsze dwa z nich są ze sobą ściśle powiązane i dotyczą pamięci oraz przypominania o Bożym dziele wybawienia Izraela. Pierwsze z nich to przekazane w 2 Mż 6,1–9 wyznanie ludu Bożego: „Słuchaj, Izraelu! Pan jest naszym Bogiem, Pan jedyny!” (wszystkie cytaty biblijne za Biblią ekumeniczną – przyp. aut.), od hebrajskiego brzmienia tekstu zwane Szema. Jest ono deklaracją, która jednocześnie przypomina tę kluczową[...]
– czyli o otwartości na zmianę Amerykański teolog Jaroslav Pelikan, badacz tradycji chrześcijańskiej, napisał kiedyś: „Tradycja to żywa wiara martwych ludzi, do której musimy dodać swój rozdział, dopóki posiadamy dar życia. Tradycjonalizm to martwa wiara żywych ludzi, którzy boją się, że jeśli cokolwiek się zmieni, runie całe przedsięwzięcie”. Ten cytat wraca do mnie, gdy w naszym Kościele powracamy do dyskusji o tradycji i naszej tożsamości w jej kontekście. Tak było także przy lekturze uwag o tożsamości i formach pobożności w ostatnim numerze „Zwiastuna Ewangelickiego”. Mądrością XVI-wiecznej Reformacji luterańskiej było to, że przywróciła właściwe proporcje w rozumieniu ważności tradycji i form pobożności. Centrum wspólnoty Kościoła widziała w Ewangelii o zbawczym dziele Jezusa Chrystusa – jej zwiastowaniu w[...]
– w 80. rocznicę śmierci ks. Dietricha Bonhoeffera W dniu 9 kwietnia 1945 roku w obozie koncentracyjnym we Flossenburgu został powieszony ewangelicki teolog i czynny uczestnik antyhitlerowskiej opozycji ks. Dietrich Bonhoeffer. Tego dnia Adolf Hitler wysłał na śmierć wszystkich swoich osobistych wrogów, czy to związanych z zamachem w Wilczym Szańcu 20 lipca 1944 roku z kręgów Abwehry i wojska, czy samotnego zamachowca z 8 listopada 1939 roku – Georga Elsnera, którego zamach nie powiódł się w monachijskiej piwiarni Bürgerbräukeller. Wśród nich znalazł się 39-letni teolog, działacz kościelny, ekumenista, wreszcie działacz antyhitlerowski Jego myślenia teologicznego nie da się oddzielić od jego działalności teologicznej. Nauczył się wierzyć wśród tęgich razów Jego fenomen dobrze uchwycił Tadeusz Mazowiecki w eseju Nauczył się wierzyć wśród[...]
– czyli jak powinno przebiegać nabożeństwo W czasie jesiennej sesji Synodu Kościoła została zatwierdzona nowa agenda nabożeństwa głównego do użytku próbnego w okresie od 1. Niedzieli Adwentu 2024 do Niedzieli Wieczności 2026 roku. Agenda – czyli inaczej mówiąc zbiór porządków, według którego w ewangelickich kościołach odprawiane jest nabożeństwo. Kilka reformacyjnych inspiracji Reformacyjna definicja nabożeństwa ujmuje je jako dialog: „by nasz umiłowany Pan mówił do nas przez swoje Święte Słowo, a my byśmy odpowiadali Mu przez modlitwy i pieśni pochwalne”. Sensem nabożeństwa jest słuchanie Słowa Bożego, a pamiętając o reformacyjnym rozumieniu działania Ducha Świętego, należy dodać – w kazaniu i sakramencie, i odpowiadanie na nie w pieśni i modlitwie. Same reformy nabożeństwa prowadzone w Wittenberdze wskazują, że Marcin[...]
W Genewie od 12 do 18 czerwca 2024 r. obradowała Rada Światowej Federacji Luterańskiej. To 49-osobowe ciało jest najważniejszym gremium kierowniczym ŚFL w okresie pomiędzy Zgromadzeniami Ogólnymi. Rada obecnej kadencji została wybrana przez zgromadzenie w Krakowie we wrześniu 2023 r. Tygodniowe posiedzenie poprzedziły spotkania: Komitetu Wykonawczego, a także przygotowawcze kobiet, młodzieży i mężczyzn. W jego trakcie miały także miejsce pierwsze w tej kadencji obrady różnych komisji. Powołano ich jeszcze w Krakowie osiem: ds. finansów, ds. rzecznictwa i publicznego świadectwa, ds. komunikacji, ds. relacji we wspólnocie, ds. relacji ekumenicznych, ds. teologii, misji i sprawiedliwości, ds. służby światu oraz ds. statutu i członkostwa. Zadaniem komisji jest nadzór nad poszczególnymi obszarami pracy ŚFL. Poszczególne działy Biura Wspólnoty w Genewie nie[...]
