miniatura

W krytyce i historii literatury funkcjonuje pojęcie „pisarz katolicki” czy „literatura katolicka”. O Jerzym Pilchu mówiło się pisarz ewangelicki z rzadka i tylko w środowisku luteran. W oficjalnym obiegu literackim nie przyklejono mu takiej etykiety. To oczywiste dziś, gdy w ocenie krytyków i czytelników niedawno zmarły mistrz słowa był pisarzem wybitnym – dodatkowe określenia są zbędne. Nie zmienia to faktu, że w polskiej literaturze współczesnej i w przestrzeni życia społecznego ewangelicy zaistnieli właśnie dzięki jego prozie.Pisarz odżegnywał się od potrzeby dawania wyjaśnień, przypisów i gloss, być może niezbędnych czytelnikowi spoza luterańskiej kultury do pełnego zrozumienia wszystkich znaczeń wynikających z luterańskiego – i dodatkowo wiślańskiego – spojrzenia na rzeczywistość. Dla czytelnika wyznania[...]

miniatura

  Odszedł mistrz. Tak napisałem na Facebooku, gdy dowiedziałem się o śmierci Jerzego Pilcha. Pisarz zawsze nas zaskakiwał, dlatego i ta wiadomość spadła na nas boleśnie niespodziewanie.Wiedzieliśmy, że od kilku lat zmagał się z chorobą. Wiemy, że nic już nie napisze, pomyśleliśmy wszyscy. Dlaczego jednak Kielce miejscem pogrzebu? To pytanie pojawiło się wraz z wieloma innymi Odpowiedzi możemy szukać już tylko w felietonach, wywiadach, na kartach książek. Zebrało się ich sporo, zajęły całą półkę. Mam też audiobooki, a nawet filmy według jego scenariuszy lub z epizodami, w których zagrał. Król słowa Moje pierwsze zetknięcie się z Pilchem miało miejsce w kościele w Wiśle, gdzie w dzieciństwie byłem na wakacjach z rodzicami. Kiedy kilka lat temu niespodziewanie do mnie zadzwonił, przypomniał wówczas tamto wydarzenie, gdy jako[...]

miniatura

– smak i sens reformacyjnego przesłania w XXI wiekuSpektakl Czy sole mogą zwietrzeć? napisałem i wyreżyserowałem z okazji jubileuszu 500 lat Reformacji. Premiera widowiska odbyła się 31 października 2017 roku w Teatrze im. Adama Mickiewicza w Cieszynie, w ramach cyklicznego wydarzenia Noc z Lutrem, którego organizatorem jest Centrum Misji i Ewangelizacji. Przedstawienie rozpoczynało się od słów Marcina Lutra z Mów stołowych: „Jeśli w niebie nie wolno się śmiać, to ja się tam nie wybieram”. Swoją groteskowo-fantastyczną fabułą miało zmusić zarówno do serdecznego uśmiechu, jak i głębokiej refleksji nad tym, jak dzisiaj żyć przesłaniem XVI-wiecznej Reformacji. Nie przypuszczałem wówczas, że scena V tak szybko stanie się aktualna.Solo Verbo, czyli samym Słowem(scena V)Mąż Marian i żona Helenka wybierają się w[...]

miniatura

  Książka Księża z Katynia wyróżnia się spośród licznej literatury poświęconej ofiarom tej zbrodni. Autor dostrzegł i opisał zamordowanych duchownych – nie tylko rzymskokatolickich.Dr hab. Patryk Pleskot z Instytutu Pamięci Narodowej bohaterów swojej książki opisuje w pięciu rozdziałach: Katyń. Las zroszony krwią, Charków. Kulą w kark, Twer. Pokój śmierci, Ocaleni z piekła. Najważniejszy – dla ewangelickiego czytelnika – jest rozdział czwarty pt. Nie tylko rzymscy katolicy. Na nim i jego kontekstach warto się skoncentrować. We wprowadzeniu autor wyjaśnia, że przez pojęcie „zbrodni katyńskiej” rozumie tragedię polskich oficerów, ziemian, nauczycieli, urzędników, policjantów i duchownych przetrzymywanych w obozach jenieckich pod Kozielskiem, Ostaszkowem i Starobielskiem zamordowanych w Katyniu, Twerze (wówczas Kalininie),[...]

miniatura

  Książka Ostatni Mohikanie Pomorza jest ważna. Nie skupia się na historycznym ujęciu dziejów potomków ewangelickich Kaszubów, lecz koncentruje na ewolucji relacji między państwem a grupą ludności autochtonicznej, popularnie zwanej Słowińcami, obserwowanej przez pryzmat doniesień prasowych.Autorka, a w zasadzie redaktorka Małgorzata Mastalerz-Krystjańczuk, dokonała wyboru artykułów i napisała rozbudowane wprowadzenie. Wyjątkowa wartość pracy – dla ewangelickiego czytelnika – polega na relacjonowaniu powojennej sytuacji mieszkańców kilku wiosek na Pomorzu, regionie o największym w skali światowej do 1945 roku odsetku luteran. Prawie do końca lat pięćdziesiątych XX wieku powiat słupski (bez miasta Słupska) zamieszkiwało ponad 30 tysięcy autochtonów, w 95% ewangelików. Autorka we wprowadzeniu streszcza poglądy historyka prof. Zygmunta[...]

miniatura

„Gdański Rocznik Ewangelicki” ukazał się po raz 13. W numerze za rok 2019 zamieszczono piętnaście artykułów polskich i zagranicznych autorów w trzech działach: Historia, Teologia, Varia – na 382 stronach. W dziale teologicznym uwagę zwracają artykuły Piotra Jaskóły o oryginalnych pojęciach pneumatologicznych, czyli dotyczących nauki o Duchu Świętym, wybitnego teologa reformowanego Karla Bartha, a także tekst Zygfryda Glaesera pt. Marcin Luter na nowo odczytywany. Dyskusja w kontekście obchodów 500-lecia Reformacji. Za odpowiedź badaczy na tematykę ostatnich jubileuszy – 500 lat Reformacji i stulecia odzyskania niepodległości przez Polskę, można uznać teksty, które przynosi dział historyczny. Warto tu wymienić artykuł Reformacja w szkole. Program nauczania z 1539 roku autorstwa Andreasa Aurifabera autorstwa Piotra Paluchowskiego i Adama[...]

miniatura

  W ubiegłym roku ukazała się dwutomowa monografia kościołów i parafii ewangelickich diecezji mazurskiej. W dwóch tomach autor zamieścił opisy ponad 300 miejscowości, w których znajdowały się bądź wciąż się znajdują ewangelickie obiekty.Autorem publikacji jest emerytowany biskup diecezji mazurskiej Rudolf Bażanowski. Służbę duchownego rozpoczął w 1978 roku w parafii w Kętrzynie. Od tego czasu, aż do przejścia na emeryturę w 2017 roku był nieprzerwanie związany z Mazurami. Książka ta jest efektem dziesięciu lat jego pracy, poszukiwań, gromadzenia i systematyzowania materiałów na temat mazurskich kościołów. Powojenne dzieje kościołów i budynków parafialnych w tym regionie zostały przedstawione głównie na podstawie dokumentów zgromadzonych w Archiwum Diecezji Mazurskiej oraz Archiwum Państwowym w Olsztynie. Na okładce każdego z[...]

miniatura

WIARA I MUNDUR. RYSZARD PASZKO I INNI KAPELANI EWANGELICCY, Ewangelickie Duszpasterstwo Wojskowe i Centralna Biblioteka Wojskowa, Warszawa 2019, s. 192.Publikacja wydana z okazji stulecia Ewangelickiego Duszpasterstwa Wojskowego jest właściwie albumem. Jego największym walorem są reprodukcje dokumentów i zdjęć związanych z życiem i służbą pierwszego kapelana ewangelickiego duszpasterstwa wojskowego w II Rzeczpospolitej. Ks. gen. bryg. Ryszard Paszko to postać nietuzinkowa – z zainteresowaniem śledzi się jej losy. Fotografie z wojskowych uroczystości, a także zdjęcia dyplomów i legitymacji, listów gratulacyjnych i rozkazów pochwalnych oraz odznaczeń, kontrastują z dokumentami piętnującymi „nieodpowiednie i niestosowne zachowanie wobec władz okupacyjnych” – przed odzyskaniem niepodległości. To najlepiej ukazuje patriotyczną postawę[...]