Kultura

miniatura
Kultura Polecamy
/
Redakcja

Świadectwo wiary i trwania

Publikacja przygotowana z okazji 500 lat Reformacji na Mazurach ukazuje historię parafii ewangelickiej w Rynie od czasów Reformacji po współczesność. Składa się z dwóch części. Pierwsza jest przetłumaczoną i opracowaną Kroniką parafii ewangelickiej w Rynie w Prusach Wschodnich proboszcza ks. Alberta Sapatki, wydaną nakładem parafii w 1904 roku na 300-lecie kościoła. Druga część, autorstwa specjalisty od spraw mazurskich Grzegorza Jasińskiego, jest monografią parafii w Rynie w latach 1904-2025. Podczas gdy pierwsza część jest nie zawsze udokumentowaną, lecz fascynującą opowieścią, druga to solidne, oparte na źródłach opracowanie uzupełnione obszernymi biogramami duchownych służących w Rynie. Czytelnik może prześledzić rozwój parafii począwszy od przyjęcia nowego wyznania w 1525 roku, poprzez budowę i przebudowy kościoła, aż po trudne[...]

miniatura
Kultura
/
Redakcja

Książka objeżdża powiat

Wydana jesienią ubiegłego roku książka Dla wiary i regionu. Zbiory regionalne „Biblioteki dla każdego” w aspekcie ideowym i środowiskowym autorstwa Szymona Brody odbyła w maju promocyjne tournée. Spotkania autorskie prowadziła Renata Świder, opiekunka „Biblioteki dla każdego”, działającej przy parafii w Skoczowie, której zbiory i działalność opisuje publikacja. W Drogomyślu 17 maja rozmawiano m.in. na temat tłumaczenia Porządku kościelnego Wacława Adama, księcia cieszyńskiego, który wprowadził na terenie dzisiejszego powiatu cieszyńskiego nowe, ewangelickie wyznanie. Wśród gości trzygodzinnego spotkania było wiele osób spoza parafii, w tym sołtys, pasjonat lokalnych dziejów i historii. W Café Oficyna na zamku w Grodźcu, 21 maja, dla przykładu odczytano list Filipa Melanchtona z 1558 roku do króla Zygmunta Augusta z wywodem o pochodzeniu[...]

miniatura
Kultura
/
Redakcja

Swojska opowieść z murzinem

Jak silna może być więź między rodziną, tradycją, wyznaniową tożsamością a małą i wielką ojczyzną? Można dowiedzieć się tego z Sagi rodu Górniaków z Sibicy. Autorka opowiada dzieje rodziny z miejscowości położonej w pobliżu Cieszyna, dziś dzielnicy podzielonego miasta – po czeskiej stronie. Popularyzatorka dziejów Śląska Cieszyńskiego, krainy o specyficznej przeszłości i bogatej kulturze, była współtwórczynią Cieszyńskiego Szlaku Kobiet, prowadzącego przez miasto śladami wybitnych nauczycielek, działaczek społecznych, artystek i lekarek – w tym ewangeliczek. Jedna z nich pojawia się na kartach nowej książki – Nina Górniak, jest wnuczką cieszyńskiego działacza narodowego i religijnego Franciszka Górniaka. Gdyby nie wojna, może zostałaby polską Coco Chanel, dyktatorką mody? Książka obejmuje okres blisko stu lat, od połowy[...]

miniatura
Kultura
/
Magdalena Legendź

Nie tylko o książkach i bibliotece

O zawartości księgozbioru zwykle informuje biblioteczny katalog. Zdarzają się jednak takie biblioteki, jak choćby zbiory Ossolińskich czy Raczyńskich, którym poświecono odrębne publikacje – ze względu na ich historyczne, kulturowe czy tożsamościowe znaczenie. W lokalnym odczuciu na taki opis zasługują zbiory biblioteki działającej przy parafii ewangelickiej w Skoczowie. Podjął się tego Szymon Broda jeden z jej wolontariuszy, mocno związany z regionem absolwent antropologii, publicysta, a na dodatek wnuk znanego w regionie bibliofila i regionalisty Jana Brody. „Fenomenem określającym tożsamość »Biblioteki dla każdego« [taką nazwę nosi owa instytucja – przyp. red.] jest zapoczątkowana przez nią ogólnopolska sieć bibliotek o charakterze biblijno-ewangelizacyjno-misyjnym, rozwijająca się od lat 80. ubiegłego wieku. Nieformalna sieć kierująca[...]

miniatura
Kultura
/
Jan Wild

Wykluczeni z pamięci

Publikacja o pomorskiej parafii w Smażynie na tle dziejów diecezji Wejherowo przedstawia historię ewangelickiej wspólnoty od jej powstania do końca II wojny światowej. Parafia ta funkcjonowała w granicach dzisiejszych gmin: Linia, Szemud i Luzino. Książka prezentuje również informacje o ewangelickiej diecezji Wejherowo obejmującej parafie: Bolszewo, Wejherowo, Puck, Hel, Krokowa, Rumia, Mały Kack i Leśniewo. Autor opisuje relacje Kościołów Rzymskokatolickiego i ewangelickiego ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji Kaszubów uwikłanych w konflikty: religijny i narodowy. Historia niewielkiej wspólnoty ukazuje interesującą perspektywę dawnych stosunków polsko-niemiecko-kaszubskich uwzględniającą miejsce i rolę zapomnianych ewangelickich Kaszubów. Andrzej Janusz, autor książki, jest historykiem, archiwistą, nauczycielem, politologiem i samorządowcem.[...]

miniatura
Kultura
/
Jan Wild

Zdecydowanie niezapomniane

– książka podsumowująca projekt Rzecz dotyczy w zasadzie ludności całego Pomorza. W powszechniej świadomości współczesnych mieszkańców tych terenów, funkcjonuje bowiem wiele błędnych przekonań na temat cmentarzy opuszczonych po 1945 roku. Między innymi takie, że to „byłe cmentarze”, gdyż w miejscu tym „znajdował się” cmentarz, a teraz brak widocznych znaków pochówków, czyli nagrobków. A jeśli nawet są, to nekropolia nie jest obecnie użytkowana. Z tych powodów miejscom tym odbiera się prawo do nazywania się cmentarzami. Nowa publikacja pt. Inwentaryzacja cmentarzy ewangelickich Gminy Słupsk stawia sobie za cel rozprawienie się z tymi przekonaniami, wskazanie argumentów, które mogłyby zmienić postrzeganie tzw. niechcianego dziedzictwa kulturowego, pozostawionego przez dawnych mieszkańców miejscowości, które tworzą dziś lokalną[...]

miniatura
Historia
/
Magdalena Legendź

Język, wyznanie i pamięć

– spotkanie z wnukiem bielskiego proboszcza „Ułożona przez niego historia miasta jest zarazem historią polsko-niemiecką i zarazem historią ewangelików” – mówił Gero Vogel, 83-letni wnuk długoletniego, przedwojennego proboszcza parafii ewangelickiej w Bielsku ks. Richarda E. Wagnera. Posiłkując się zapiskami i wspomnieniami swojego dziadka napisał książkę pt. Klein-Wien – Eine deutsche Sprachinsel in Österreichisch Schlesien. Bielitz und sein letzter deutscher evangelischer Pfarrer (Mały Wiedeń – niemiecka wyspa językowa na austriackim Śląsku. Bielsko i jego ostatni niemiecki proboszcz). Prezentuje w niej mniej znaną historię Bielska z czasów przedwojennych i wojennych. Ks. Richard E. Wagner Spotkanie dyskusyjne z Gero Voglem na temat wydanej w ubiegłym roku w Berlinie książki oraz na temat pamięci o wielokulturowym i wielowyznaniowym[...]

miniatura
Kultura
/
ks. Waldemar Wunsz

Ogniwa łańcucha życia

Z początkiem roku ukazała się książka Zerwane ogniwo. Ewangelicy na ziemi zagórowskiej pod redakcją Mirosława Słowińskiego i Katarzyny Połom. To wynik blisko 3,5-letniej pracy kilku autorów, tłumaczy oraz poszukiwaczy pamiątek. Za cel postawili sobie udokumentowanie historii parafii ewangelickiej w Zagórowie, losów ewangelickich mieszkańców terenu Puszczy Pyzdrskiej i zachowanie pamięci po – dziś już bardzo nielicznej – społeczności niemieckojęzycznych osadników.  W 2007 roku ukazała się książka Zagórów. Album miasta 1407-2007 będąca panoramicznym obrazem miasta i jego mieszkańców – na 600-lecie nadania praw miejskich Zagórowa. Kilka lat później ukazały się Dwa życia jak dwa psalmy. Historia mówiona Leona i Toshy Jedwab. Najnowsza publikacja o ewangelikach stanowi dopełnienie trylogii wielokulturowego miasteczka wschodniej[...]

miniatura
Kultura
/
Jerzy Domasłowski

Obiecujący młody człowiek

Ukazała się kolejna książka Jarosława Kłaczkowa o biskupie Andrzeju Wantule. Profesor, znawca dziejów ewangelicyzmu w Polsce, jest już autorem biografii tego biskupa Kościoła w latach 1959-1975. Tym razem omawia okres studiów przyszłego duchownego na Uniwersytecie Warszawskim i we Francji, korzystając z materiałów zachowanych w rodzinnym archiwum swego bohatera. Przejście z rodzinnego Ustronia do stolicy musiało być w tamtych czasach sporym szokiem kulturowym. Sygnalizuje to świetnie napisane wprowadzenie, a następnie omówienie poszczególnych przystanków życiowych bohatera biografii, przeplatane cytatami z korespondencji do ojca Jana Wantuły (z uwspółcześnioną pisownią), ciekawie ilustrowane – zamieszczono m.in. tytułowy indeks. Listy były wówczas jedyną formą wymiany myśli z odległą rodziną. Andrzej Wantuła dostrzegał blaski, jak i cienie[...]

miniatura
Historia
/
Łukasz Barański

Rozstanie z mitem ofiary

– austriacki Kościół ewangelicki mierzy się z nazistowską przeszłością kraju   Kościół Ewangelicki Augsburskiego i Helweckiego Wyznania w Austrii mierzy się ze swoją trudną przeszłością z lat 1938-1945. Przez wiele lat po drugiej wojnie światowej opinia publiczna w Austrii żyła w przekonaniu, podtrzymywanym przez polityków i media, że kraj ten był „pierwszą ofiarą agresji Hitlera”. Obalanie tego mitu jest trwającym wciąż i bolesnym dla Austriaków procesem. Jednym z jego elementów jest wydana niedawno książka o ewangelickich księżach w leżącym na terenie Austrii obozie koncentracyjnym w Mauthausen – założonym jeszcze przed wybuchem II wojny światowej. Niełatwy proces obalania mitu ofiary, rozpoczęty w latach 80. XX wieku, trwa do dzisiaj. Ważnym głosem w tej sprawie jest zaangażowanie Kościoła ewangelickiego, który[...]

POLECAMY TAKŻE
Historia Polecamy
/
Dariusz Chemperek

Żarliwa luteranka i „królowa polskiej botaniki” 

Bóg i My Polecamy
/
ks. Leszek Czyż

Jak przyjmować Boży plan

Kultura Polecamy
/
ks. Konrad Indeka

Świąteczny tryptyk