Dwieście lat ludzi, pracy i wiary

– pierwsze półrocze obchodów jubileuszu parafii w Koninie

Rok 2026 jest dla konińskich ewangelików czasem szczególnym – to rok jubileuszu 200-lecia parafii ewangelicko-augsburskiej, czyli dwóch wieków obecności, modlitwy, pracy i budowania wspólnoty. Historia tej parafii jest jednocześnie historią samego miasta, jego rozwoju, przemian, wielokulturowości i ludzi, którzy przez lata dokładali swoją cegiełkę do jego kształtu. Obchody stały się zatem także spotkaniem współczesnych parafian i mieszkańców Konina.

Początek świętowania

Pierwszym ważnym wydarzeniem jubileuszowym był koncert Siedem ostatnich słów Chrystusa na krzyżu Josepha Haydna, który odbył się 27 marca 2026 roku w kościele Świętego Ducha w Koninie jako część cyklu Muzyka w Ewangelickim. Koncert został zorganizowany przez Fundację Per Musicam oraz parafię. Publiczność usłyszała jedno z dzieł sakralnych epoki klasycyzmu w wykonaniu kwartetu Camera Musica Gnesnensis – zespołu związanego z orkiestrą barokową Capella Musica Gnesnensis. Wystąpili: Katarzyna Cendlak (I skrzypce), Marta Korbel (II skrzypce), Ewa Pilarska-Banaszak (altówka) oraz Borys Piszczatowski (wiolonczela). Muzyczna medytacja Haydna została wzbogacona o odczytywanie tekstów biblijnych przez członkinie i członków parafii, dzięki czemu wydarzenie stało się nie tylko koncertem, ale również wspólną refleksją nad tajemnicą Wielkiego Postu. Muzyka w kościele przypomiała, że przez dwa wieki był on także miejscem spotkania wiary i sztuki. O dobrą muzykę dbano w konińskiej parafii od początku – sam Karol August Freyer, kompozytor, organista i pedagog, nauczyciel Stanisława Moniuszki i bliski przyjaciel Fryderyka Chopina, dokonał odbioru kościelnych organów, sprawdzając czy odpowiednio będą głosić chwałę Pana.

Jednym z ważniejszych wydarzeń była wystawa Ludzie – Praca – Wiara. 200-lecie Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Koninie, której wernisaż odbył się 24 kwietnia w Muzeum Okręgowym w Koninie (więcej patrz: „Zwiastun Ewangelicki” 10/2026). Nie była to wystawa jedynie o przeszłości. Była pytaniem o to, jak pamiętać i jak przekazywać dziedzictwo dalej. Jubileusz to przecież nie tylko spojrzenie za siebie, to również odpowiedzialność za przyszłość.

Jubileuszowe nabożeństwo

W maju w ramach obchodów Konin gościł 38. Zjazd Chórów Diecezji Pomorsko-Wielkopolskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego (patrz „Zwiastun Ewangelicki 10/2026). Bezpośrednio po tym przeglądzie 10 maja 2026 roku w kościele odbyło się nabożeństwo jubileuszowe z okazji 200-lecia Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Koninie. Było ono czasem wdzięczności za pokolenia wiernych, którzy przez dwa stulecia tworzyli parafialną wspólnotę. W nabożeństwie uczestniczyli m.in.: zwierzchnik Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce bp Jerzy Samiec oraz bp Marcin Hintz, a także emerytowany proboszcz konińskiej parafii ks. Andrzej Mendrok, ks. Sebastian Mendrok, ks. Dawid Mendrok, licznie zgromadzeni parafianie i goście.

Szczególnym momentem uroczystości było przekazanie przez prezydenta Konina Piotra Korytkowskiego jubileuszowego daru dla parafii – glinianego kielicha i takiejż patery – pamiątek nawiązujących do historii osadnictwa olęderskiego i wielokulturowych korzeni regionu. Prezent przypominał, że dzieje ewangelików konińskich są nieodłączną częścią historii i rozwoju gospodarczego miasta. – Ten kielich i patera wykonane są z gliny, z której pierwsi olendrzy przybywając na nasze tereny, lepili naczynia. Nie bez znaczenia są też kolory. Brązowy kolor u podstawy symbolizuje rudę darniową, którą olendrzy znajdowali w torfie i z której budowali domy, szary kolor ma przypominać szare nurty rzeki Warty, w której odbija się niebo. Zielony jest symbolem łąk nadwarciańskich, na których wypasano bydło, a niebieski to symbol nieba, pod którym osadnicy wędrowali, zmierzając do nowej ojczyzny. Prosty wiejski lud nie podróżował dawniej z eleganckimi kuframi czy walizami. Ten kosz, wykonany z nadwarciańskiej wikliny, jest nawiązaniem do podróży pierwszych osadników olenderskich – powiedział prezydent. Podarunek był wyrazem uznania za wkład ewangelików w życie Konina.

Muzyka i pamięć

Kolejne wydarzenie to koncert Po prostu Bach!, który odbył się w kościele 29 maja w ramach cyklu Muzyka w Ewangelickim. Organizatorami były Fundacja Per Musicam i parafia. Tego wieczoru zabrzmiały dwie kantaty Johanna Sebastiana Bacha – Ich hatte viel Bekümmernis BWV 21 oraz Wer nur den lieben Gott läst walten BWV 93. Wykonali je soliści: Ingrida Gápová (sopran), Karol Bartosiński (kontratenor), Jacek Szponarski (tenor) oraz Michał Dembiński (bas), którym towarzyszyły orkiestra Musica Antiqua im. Andrzeja Szwalbego pod kierunkiem Marka Przywartego oraz zespół wokalny Exploratori Ensemble. Muzyka zabrzmiała w historycznym brzmieniu, z wykorzystaniem instrumentów inspirowanych praktyką wykonawczą XVIII wieku, co pozwoliło słuchaczom przybliżyć się do świata, w którym Bach tworzył swoje dzieła. Wybór tego kompozytora miał szczególne znaczenie dla jubileuszu parafii: Bach był człowiekiem głęboko związanym z tradycją reformacyjną. Kościół wypełnił się słuchaczami, a finał koncertu stał się prawdziwym świętem muzyki, historii i pamięci.

Upamiętnienie zasłużonej parafianki

Jubileusz to również pamięć o ludziach. Każde nazwisko wyryte w kamieniu przypomina, że za wielkimi wydarzeniami zawsze stoją ludzkie losy, rodziny i indywidualne opowieści. Na cmentarzu ewangelickim w Koninie 5 czerwca odbyło się upamiętnienie Barbary Friedy Malarz. Spotkanie stało się okazją do przypomnienia, jak wiele znaczących postaci związanych z parafią i miastem tworzyło jego duchowy oraz kulturalny krajobraz. Barbara Frieda Malarz, wywodząca się z rodziny Truschke, była wieloletnią animatorką życia artystycznego Konina, osobą związaną z miejscową kulturą i twórcą niezwykłej atmosfery wokół sztuki. Wspominano ją jako osobę pełną energii, wrażliwości i niepowtarzalnego stylu. Przez lata kierowała konińskim Biurem Wystaw Artystycznych, dzięki czemu w mieście gościli wybitni twórcy polskiej sztuki, m.in. Józef Szajna, Władysław Hasior czy Szymon Kobyliński. Dzięki jej zaangażowaniu Konin stał się ważnym punktem na kulturalnej mapie kraju, a mieszkańcy mieli możliwość spotkania ze sztuką na najwyższym poziomie. Podczas uroczystości podkreślano, że Barbara Frieda Malarz pozostawiła po sobie więcej niż zawodowe dokonania, w pamięci ludzi zachowały się relacje i dobro. Przywoływano ją jako osobę, która potrafiła inspirować innych, dostrzegać piękno i dzielić się nim z otoczeniem. Jak przypomniano podczas uroczystości, na pamiątkowej tablicy znalazły się słowa z Ewangelii Mateusza: „Tak niech świeci wasze światło przed ludźmi, aby widzieli wasze dobre uczynki” (Mt 5,16; BE), słowa, które szczególnie mocno wybrzmiały w odniesieniu do jej życia.

Trudne dziedzictwo przemienili w dialog

W ramach obchodów 200-lecia parafii upamiętniono również Erikę i Ottona Knispelów, którzy odegrali szczególną rolę w budowaniu więzi między parafią luterańską w Koninie a jej partnerską parafią w Ahrensfelde (Niemcy). Uroczystość stała się symbolem tego, że pamięć o dawnych mieszkańcach regionu łączyć może ponad granicami państw. Conny Peckmann, wnuczka małżonków Knispel, 7 czerwca podczas nabożeństwa dokonała odsłonięcia pamiątkowej tablicy poświęconej swoim dziadkom. W krótkim wystąpieniu opowiedziała, jak wielkie znaczenie miał dla jej dziadka Konin oraz dawna ojczyzna. Jej słowa pokazały, że historia nie kończy się wraz z odejściem kolejnych pokoleń, ale trwa w rodzinnych opowieściach. Dopełnieniem tego spotkania była wizyta dzień wcześniej w miejscowości Kędziorki w gminie Kramsk, gdzie uczestnicy odwiedzili pozostałości dawnego gospodarstwa należącego przed II wojną światową do rodziców Ottona Knispela. Był to symboliczny powrót do miejsca, z którego wyrastała historia jednej rodziny i jej związku z tą ziemią.

W uroczystości uczestniczyła również liczna delegacja z partnerskiej parafii w Ahrensfelde. Ich obecność pokazała, że współpraca zapoczątkowana przed laty jest nadal żywa. To dobry przykład, jak przemieniać trudne dziedzictwo przeszłości w przestrzeń dialogu, pojednania i przyjaźni.

Dwieście lat historii nie jest zamkniętym rozdziałem. To żywa opowieść, którą nadal tworzą obecni parafianie i mieszkańcy miasta. Obchody jubileuszowe będą trwały przez cały 2026 rok. Rok jubileuszowy jest czasem wspólnego pisania kolejnych stron historii.

„Zwiastun Ewangelicki” 13–14/2026