– nowa faza dialogu luterańsko-rzymskokatolickiego
Międzynarodowa komisja dialogu luterańsko-rzymskokatolickiego spotkała się w dniach 2–8 lutego 2026 roku w miejscowości Moravske Toplice (Słowenia), rozpoczynając szóstą fazę dialogu tych dwóch chrześcijańskich wyznań na szczeblu światowym. Dialog ten rozpoczął się oficjalnie w 1967 roku. Jest koordynowany przez Światową Federację Luterańską i watykańską Dykasterię ds. Popierania Jedności Chrześcijan. W dotychczasowych pięciu fazach wypracowano wiele dokumentów, m.in. na temat Pisma Świętego i Tradycji, sakramentów, autorytetu i urzędu w Kościele, wiary i uczynków. Najbardziej znane z nich to Wspólna deklaracja w sprawie nauki o usprawiedliwieniu (1999) i raport Od konfliktu do komunii (2013).
Tematem obecnych rozmów ma być m.in. ekumeniczny potencjał Wyznania augsburskiego. W 2030 roku przypada 500-lecie ogłoszenia tej ważnej księgi wyznaniowej. Komisja chce z tej okazji przygotować wspólne oświadczenie.
Wyznanie augsburskie było już przedmiotem dialogu obu wyznań. Z okazji 450-lecia jego wydania w 1980 roku komisja ogłosiła dokument Wszyscy pod jednym Chrystusem. Stwierdzono w nim wówczas, że wypowiedzi Wyznania augsburskiego w znacznej mierze mogą być uważane za wyraz wspólnej wiary obu wyznań, natomiast zawarta w tekście ostra krytyka nadużyć szesnastowiecznego Kościoła jest już bezprzedmiotowa ze względu na zmiany, które się dokonały.
– Kluczowym zagadnieniem, nad którym zaczęła się zastanawiać nasza komisja w szóstej fazie dialogu, są zmiany, jakie zaszły od 1980 roku – mówi prof. Dirk Lange, asystent sekretarza generalnego Światowej Federacji Luterańskiej ds. relacji ekumenicznych. Te zmiany to osiągnięcia dialogu, szczególnie ustalenia zawarte w dokumentach Wspólna deklaracja w sprawie nauki o usprawiedliwieniu i Od konfliktu do komunii. Podczas spotkania w Słowenii członkowie komisji zapoznali się z dwiema prezentacjami na temat historii i treści Wyznania augsburskiego, a także kontekstu jego ogłoszenia i historii recepcji tej księgi. – Dostrzegliśmy nowe perspektywy i podkreśliliśmy głęboki potencjał ekumeniczny Wyznania Augsburskiego – powiedział prof. Lange.
O komentarz na temat tego potencjału poprosiliśmy polskich teologów. – Ekumeniczny potencjał Wyznania augsburskiego wynika już z faktu, że zostało ono napisane jako wyznanie wiary Kościoła powszechnego, a nie partykularne wyznanie luteranizmu. To, że rozwój historyczny spowodował, iż szybko zaczęło być traktowane jako odrębne wyznanie luteran, nie unieważnia szerokiej, ekumenicznej perspektywy tekstu – tłumaczy prof. Jerzy Sojka, teolog ewangelicki z Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie i członek Rady Światowej Federacji Luterańskiej. Zwraca też uwagę, że Wyznanie augsburskie dochodzi do głosu nie tylko w jasnym zdefiniowaniu, co jest jądrem nauczania Kościoła, ale również w zaproponowaniu modelu jedności Kościoła.
– Ekumeniczny potencjał Wyznania augsburskiego tkwi w jego koncentracji na głównych prawdach wiary oraz w intencji jego sygnatariuszy: szukaniu jedności chrześcijan i odnowie Kościoła. Są to cele ponadczasowe – zauważa ks. dr hab. Sławomir Pawłowski, rzymskokatolicki teolog, kierownik Sekcji Ekumenizmu Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i sekretarz Rady Konferencji Episkopatu Polski ds. Ekumenizmu. Jego zdaniem Wyznanie augsburskie realizuje więc postulat soboru watykańskiego II o zachowywaniu „hierarchii prawd” i wpisuje się w soborowe zadania: aggiornamento, czyli uwspółcześnienie Kościoła (dosłownie „udzisiejszenie”) oraz unitatis redintegratio, czyli przywrócenie jedności.
Na jakie zatem nowe aspekty ekumeniczne tej księgi można zwrócić uwagę obecnie? – Nowością obecnej dyskusji nad Wyznaniem augsburskim są przede wszystkim zmienione warunki, w jakich jest ona podejmowana. Dialog luterańsko-katolicki jest dużo dalej niż był w 1980 roku. Mamy za sobą Wspólną deklarację w sprawie nauki o usprawiedliwieniu czy programowe sformułowania raportu Od konfliktu do komunii. Pytanie, jakie stoi przed obecną fazą dialogu, brzmi: co znaczy dla nas Wyznanie augsburskie w tych zmienionych warunkach, na tym etapie dialogu? – wyjaśnia prof. Sojka. Ks. dr hab. Pawłowski przytacza w tym kontekście jeden z programowych imperatywów zawartych w dokumencie Od konfliktu do komunii: „luteranie i katolicy muszą wspólnie ponownie odkryć siłę Ewangelii Jezusa Chrystusa dla naszych czasów”, czyli „misyjne zadanie ekumenii”.
Prof. Jerzy Sojka zauważa też, że ekumeniczna refleksja nad treścią Wyznania… dla luteran toczyła się także na innych płaszczyznach, na przykład w kontekście procesu pojednania z menonitami.
Michał Karski
„Zwiastun Ewangelicki” 7/2026
