Ewangelicy z trzech bielskich parafii – w Bielsku, Starym Bielsku i Białej – świętowali wspólnie 7 września 2025 roku 125. rocznicę odsłonięcia i poświęcenia pomnika Marcina Lutra. Monument stojący w Bielsku-Białej na Bielskim Syjonie odsłonięto 8 września 1900 roku, a uroczystość była manifestacją wiary oraz ewangelickiego pojmowania świata, w którym duchowość idzie w parze z postępem. Jednocześnie tego dnia 243 pamiątkę powstania obchodziła parafia w Bielsku.
Uroczystości rozpoczęły się w kościele Zbawiciela, a następnie kontynuowano je pod pomnikiem. W nabożeństwie czynnie uczestniczyli proboszczowie bielskich parafii: ks. Krzysztof Cienciała, ks. Piotr Szarek i ks. Robert Augustyn oraz ks. Marek Londzin, a także biskup diecezji cieszyńskiej Adrian Korczago i biskup Kościoła Jerzy Samiec, który również wygłosił kazanie w oparciu o tekst z Dziejów Apostolskich 3,1-10.
Luter nie jest świętym
Kaznodzieja wskazał, że stojący przed kościołem pomnik, z którego istnienia cieszą się wszyscy luteranie w kraju, ma przypominać, jak mamy żyć i dzielić się Ewangelią. „Jako luteranie nie przywiązujemy nadmiernego znaczenia do osób ważnych dla naszego Kościoła. Owszem, szanujemy przewodników wiary, ale staramy się unikać błędów, które – będąc tylko ludźmi – popełniali. Pamiętamy, że Luter nie był świętym, w rzymskokatolickim rozumieniu tego słowa. Był natomiast świętym w rozumieniu ewangelickim: jeśli wierzymy – jesteśmy bowiem uświęceni przez Tego, który nas zbawia, który nas usprawiedliwia z łaski przez wiarę. (…) Nie sposób w tym miejscu nie wspomnieć, jak wiele prawd Ewangelii odżyło dzięki Lutrowemu zaangażowaniu teologicznemu, jego kazaniom i pieśniom. (…) Nie sposób nie przywołać także innych postaci związanych z praktycznym niesieniem Ewangelii poprzez pomoc dla najsłabszych, dla potrzebujących. Wszystko co tu, na tym miejscu powstało, było głoszeniem Ewangelii poprzez czyn” – mówił biskup, odnosząc się do jubileuszu parafii. Przypomniał też długoletnich jej proboszczów – ks. Adama P. Wegerta i bpa Jana Szarka oraz szeroko zakrojoną działalność diakonijną, edukacyjną i kulturalną prowadzoną na Bielskim Syjonie. „Odpowiedzialność za innych cechowała i – mam nadzieję – nadal cechuje ewangelików” – zauważył biskup Kościoła.
Pomnik i pieśni
Liturgia nabożeństwa w integralny sposób połączona była z słowno-muzyczną suitą, w ramach której rozbrzmiewały w kościele pieśni Reformatora w nowoczesnej aranżacji Mateusza Walacha. Duetowi wokalnemu – artystom bielskiego Teatru Polskiego – Wiktorii Węgrzyn-Lichosyt i Tomaszowi Lorkowi towarzyszyła orkiestra pod dyrekcją aranżera. Artyści przypomnieli zarówno okoliczności powstania pomnika, jak i dzieje parafii, i jej wkład w rozwój miasta. „Pomnik trwa, a z nim trwają pieśni” – po tych słowach aktora, a zarazem bielskiego kuratora, mocnym akordem zabrzmiała pieśń: „Pokoju udziel z łaski nam dziś w naszych czasach, Boże”. Słowa pieśni, jak i porządek nabożeństwa zebrani mogli śledzić na telebimach.
W trakcie nabożeństwa song Jacka Kaczmarskiego pt. Luter wykonał duet Małgorzata Jarczak i Krzysztof Lorek, śpiewał bielski chór parafialny, a także dzieci zaśpiewały jedną z najbardziej znanych pieśni Lutra Jam z niebios zszedł.
Po co tu jesteśmy?
Po nabożeństwie uczestnicy przeszli pod pomnik, gdzie gratulacje i życzenia bielskim ewangelikom złożył prezydent Bielska-Białej Jarosław Klimaszewski, dziękując za wysiłek i energię włożone w rozwój miasta, w tym przemysłu włókienniczego i edukacji.
Głos zabrał też bp Adrian Korczago, wskazując, że „dobrze by było, gdybyśmy nie przegapili impulsu wysyłanego z Bielskiego Syjonu. Postać Reformatora Kościoła stanowi przypomnienie o trwaniu, wiernym trwaniu przy wartościach nieprzemijających. »Tu stoję, inaczej nie mogę« – powiedział Luter i to wobec zagrożenia utraty własnego życia. Bez niepotrzebnych kompromisów, bez ułudy i światłocieni półprawd, konsekwentnie czerpał ze Słowa Bożego i nim kierował się w życiu. Po to tutaj dziś jesteśmy. Jesteśmy, by przypomnieć sobie o największym skarbie Kościoła, najświętszej Ewangelii łaski i prawdy, by na jej straży codziennie stawać, ją wdrażać w życie”. Następnie odśpiewano hymn Warownym grodem, w którym zborowi towarzyszył kwartet instrumentów dętych Silesia Tyrol Band, który przygrywał także podczas mniej oficjalnej części obchodów. Było to spotkanie przy stołach ustawionych przed plebanią, gdzie przy kawie i cieście uczestnicy mogli – spoglądając na pomnik – rozmawiać, dzielić się wrażeniami i wspomnieniami. Dla dzieci przygotowano w tym czasie atrakcyjne zabawy.
Jedyny w Polsce pomnik Marcina Lutra, autorstwa Franza Vogla, ma 2,5 m wysokości i waży 690 kg. Stoi na trzymetrowym granitowym cokole. Został wzniesiony z inicjatywy parafii. Postać Reformatora trzyma w wyciągniętych dłoniach Pismo Święte.
Magdalena Legendź
zdjęcia Adam Klemens
„Zwiastun Ewangelicki” 18/2025
